«قاچاق کالا»
قاچاق کالا در نظام حقوقی ما سابقه دیرینه دارد. اولین قانون جامع تحت عنوان قانون مجازات مرتکبین قاچاق در تاریخ 1312/12/19 به تصویب کمیسیون مجلس شورای ملی رسید و سپس در سال های بعد اصلاحاتی در آن صورت پذیرفت. با تصویب قانون امور گمرکی در تاریخ 1390/8/22، موادی از این قانون به قاچاق کالا اختصاص داده شد و در نهایت قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز در تاریخ 1392/10/3 در 77 ماده و 79 تبصره به تصویب رسید و قوانین سابق بر آن از جمله قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب 1312/12/29 و قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومت راجع به قاچاق کالا و ارز مصوب 1374/2/29 مجمع تشخیص مصلحت نظام صراحتاً نسخ گردید.
در این یادداشت به بررسی ابعاد مختلف حقوقی قاچاق کالا بر مبنای قانون امور گمرکی مصوب 1390/8/22 و نیز قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/3 و اصلاحات بعدی آنها میپردازیم.
1- تعریف قاچاق کالا
بند الف از ماده 1 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز در تعریف قاچاق کالا عنوان داشته است: «قاچاق کالا هر فعل یا ترک فعلی است که موجب نقض تشریفات قانونی مربوط به ورود و خروج کالا گردد و براساس این قانون و یا سایر قوانین قاچاق محسوب و برای آن مجازات تعیین شده باشد و در مبادی ورودی یا هر نقطه از کشور حتی محل عرضه آن در بازار داخلی کشف شود.»
2- مصادیق قاچاق کالا در قانون امور گمرکی
ماده 113 قانون امور گمرکی مصادیق قاچاق کالا را بدین شرح احصاء نمود:
- کالایی که از مسیر غیر مجاز به قلمرو گمرکی وارد یا از آن خارج شود.
مسیر مجاز: اسکله ها، لنگرگاه ها، فرودگاه ها و راه های مجاز گمرکی که به تصویب هیئت وزیران میرسد.
- کالایی که بدون انجام تشریفات گمرکی وارد کشور شود و در داخل کشور کشف گردد.
- کالاهایی که از مسیر غیر مجاز وارد کشور شود و در داخل کشور کشف گردد.
- خارج نکردن وسایل نقلیه ورود موقت در مهلت مقرر از قلمرو گمرکی.
- خارج نکردن کالای ورود موقت در مهلت مقرر از قلمرو گمرکی .
ورود موقت، رويه گمركي است كه بر اساس آن كالاهاي معيني مي تواند تحت شرايطي به طور موقت به قلمرو گمركي وارد شود. اين كالاها بايد در مهلت معيني كه گمرك ايران تعيين مي نمايد بدون اين كه تغييري در آن ايجاد شود خارج گردد
- خارج نکردن کالای ورود موقت برای پردازش در مهلت مقرر از قلمرو گمرکی.
ورود موقت براي پردازش، رويه گمركي است كه بر اساس آن كالا مي تواند به طور موقت به قلمرو گمركي وارد شود، تا ساخته، تكميل، تعمير يا فرآوري شده و سپس صادر شود.
- خارج نکردن کالای عبور خارجی در مهلت مقرر از قلمرو گمرکی
عبور خارجي كالا، رويه گمركي است كه بر اساس آن كالايي به منظور عبور از قلمرو گمركي از يك گمرك مجاز وارد و از گمرك مجاز ديگري، تحت نظارت گمرك خارج شود.
- خارج نکردن کالای مرجوعی در مهلت مقرر از قلمرو گمرکی
مرجوعي، رويه اي است كه بر اساس آن كالاي وارده موجود در گمرك را تا هنگامي كه با اجراي مقررات متروكه به فروش نرسيده است مي توان به عنوان اعاده به خارج به گمرك اظهار و ترخيص نمود.
- عدم تحویل کالای عبور داخلی شخصی در مهلت مقرر
عبور داخلي، رويه گمركي است كه بر اساس آن كالاي گمرك نشده از يك گمرك مجاز به گمرك مجاز ديگر و يا ساير اماكن تحت نظارت گمرك بنا به درخواست متقاضی منتقل مي گردد تا تشريفات قطعي گمركي آن در مقصد انجام شود.
- بیرون بردن کالای تجاری از اماکن گمرکی بدون اظهار یا پرداخت یا تامین حقوق ورودی
- تفویض و یا برداشتن قسمتی از کالای عبور خارجی
عبور خارجي كالا، رويه گمركي است كه بر اساس آن كالايي به منظور عبور از قلمرو گمركي از يك گمرك مجاز وارد و از گمرك مجاز ديگري، تحت نظارت گمرك خارج شود.
- اظهار کالایی که ورود یا صدور آن ممنوع است تحت عنوان کالای مجاز یا مجاز مشروط یا نام دیگر
كالاي مجاز، كالايي كه صدور يا ورود آن با رعايت ضوابط نياز به كسب مجوز ندارد.
كالاي مجاز مشروط، كالايي كه صدور يا ورود آن نياز به كسب موافقت قبلي يك يا چند سازمان دولتي دارد.
كالاي ممنوع، كالايي كه صدور يا ورود آن بنا به مصالح ملي يا شرع مقدس اسلام به موجب قانون ممنوع است.
- وجود کالای اضافی همراه کالای اظهار شده به شرط آنکه کالای اضافی از نوع کالای اظهار شده نباشد
- وسایل نقلیه و کالایی که صدور قطعی آن ممنوع یا مشروط است و به عنوان خروج موقت یا کران بری اظهار شده باشد و ظرف مهلت مقرر به قلمرو گمرکی وارد نگردد
خروج (صدور) موقت، رويه گمركي است كه به موجب آن كالاهاي مجاز براي اهداف معيني شامل ساخت، پردازش، تعمير، تكميل، شركت در نمايشگاه يا به عنوان وسايل نقليه براي استفاده شخصي يا تردد بين ايران و كشورهاي ديگر يا ماشين آلات و تجهيزات براي انـجام خدمات فني و مهندسي به طور موقت و در مهلت معيني كه در آيين نامه اجرائي قانون امور گمرکی مشخص شده است به خارج از كشور صادر و سپس به كشور بازگردانده شود.
كران بري (كابوتاژ)، رويه اي است كه بر اساس آن كالاي داخلي از يك گمرك مرزي به گمرك مرزي ديگر در قلمرو گمركي از راه دريا يا رودخانه هاي مرزي حمل مي گردد.
- اظهار کالای مجاز یا مشروط، تحت عنوان کالای مجاز یا مشروط دیگر، با نام دیگر و با استفاده از اسناد خلاف واقع
- اظهار کالا به منظور استفاده از شمول معافیت با تسلیم اظهارنامه خلاف واقع یا اسناد غیر واقعی و یا ارائه مجوز جعلی به گمرک.
- تعویض کالای صادراتی که برای آن پروانه صادر شده با کالای ممنوعالصدور یا مشروط یا دارای ارزش کمتر
- کالای مورد معافیتی که بدون پرداخت وجوه متعلقه و بعد از انقضاء 10 سال از تاریخ ترخیص به شخص دیگری که حق استفاده از معافیت با همان شرایط را ندارد واگذار شده.
3- مصادیق قاچاق کالا در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز
براساس ماده 2 اصلاحی مورخ 1400/11/10 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز موارد زیر نیز قاچاق کالا محسوب میشوند:
- برنگرداندن کالای اظهار شده به عنوان خروج موقت یا کران بری به کشور
- اضافه کردن کالا به محموله عبوری (ترانزیتی) خارجی یا تعویض یا کاهش محموله های عبوری در داخل کشور
- اظهار کالا به گمرک و یا ترخیص یا خروج کالا از اماکن گمرکی با ارائه مجوز ها یا اسناد جعلی یا مجوز های باطل یا منقضی یا تکراری یا خلاف واقع یا متعلق به غیر یا تحصیل شده از طریق تبانی یا تقلب
- تعویض کالای صادراتی دارای پروانه مشروط بر شمول حقوق و عوارض ویژه صادراتی برای کالای جایگزین شده
- ورود کالا بدون درج نشانی، نام، علامت یا مشخصات دیگری بر روی خود کالا یا لفاف آنها به منظور فراهم کردن موجبات اغفال خریدار و مصرف کننده نسبت به سازنده، محل ساخت، خواص یا مشخصات اصلی آن کالا
- اظهار کالای وارداتی با نام یا علامت تجاری ایرانی بدون اخذ مجوز از مراجع ذیربط با قصد متقلبانه
- واردات كالا به صورت تجاري با استفاده از تسهيلات در نظر گرفته شده در قوانين و مقررات مربوط براي كالاهاي مورد مصرف شخصي مانند تسهيلات همراه مسافر، تعاونيهاي مرزنشيني و ملواني در صورت عدم اظهار كالا به عنوان تجاري
- خروج كالاهاي وارداتي تجميع شده مشمول تسهيلات قانون ساماندهي مبادلات مرزي از استان مرزي بدون رعايت تشريفات قانوني يا تجميع تجاري اين كالاها يا تجميع تجاري كالاهاي مسافري
- عرضه كالا به استناد حواله هاي فروش سازمان جمع آوري و فروش اموال تمليكي و يا ساير دستگاهها مشروط بر عدم مطابقت با مشخصات حواله
- عرضه كالاهاي وارداتي فاقد شناسه كالا و شناسه رهگيري در سطح خرده فروشي
- هر گونه اقدام به خارج كردن كالا از كشور، برخلاف تشريفات قانوني
- ساير مصاديق قاچاق به موجب قوانين ديگر
وکلاء، کارشناسان و مشاورین حقوقی گروه حقوقی شهرداد آماده ارائه خدمات حقوقی در رابطه با ورود یا خروج کالای شما از مسیر های مجاز و با رعایت تشریفات گمرکی میباشند.
