نحوه تحقیق از اصحاب پرونده و رسیدگی به صورت الکترونیکی

جزئیات نظریه

1403/07/15

 7/1403/490

شماره پرونده: 1403-168-490ك 

استعلام: 

با توجه به دادرسي الكترونيك موضوع مواد 649 تا 663 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ،1392 آيا انجام تحقيقات و اخذ اظهارات به صورت الكترونيكي از اصحاب پرونده؛ به ويژه متهم، از وظايف و اختيارات مراجع قضايي است؟ آيا متهم ميتواند از بازجويي و پاسخ به صورت الكترونيكي استنكاف و جهت انجام تحقيقات و بررسي مستندات پرونده استفاده از حق حضور فيزيكي در مرجع قضايي و جلسه دادسرا و دادگاه را درخواست كند؟ 

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

اولا،ً از مقررات دادرسي الكترونيكي؛ از جمله ماده 659 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و مواد 4 تا 9 آييننامه نحوه استفاده از سامانه هاي رايانه اي يا مخابراتي مصوب 1395/5/24 و دستورالعمل نحوه تحقيق و رسيدگي با استفاده از سامانه هاي ارتباط الكترونيك مصوب ،1399/12/28 چنين مستفاد است كه در فرض فراهم بودن زیرساخت و امكانات سخت افزاري و نرم افزاري مرتبط، انجام برخي امور مانند طرح شكايت و دعوا و ارجاع پرونده و ابلاغ به نحو الكترونيكي الزامي است؛ اما برگزاري جلسه رسيدگي و دادرسي به نحو مجازي و از طريق سامانه هاي ارتباط الكترونيكي الزامي نيست و مرجع رسيدگي كننده مكلف به اجابت درخواست اصحاب دعوا يا وكلاي آنان در تشكيل جلسه رسيدگي به نحو مجازي مي باشد. 

ثانيا،ً در فرض فراهم بودن امكانات و زيرساختهاي لازم براي برگزاري جلسه رسيدگي از طريق سامانه هاي ارتباط الكترونيكي و موافقت دادگاه با اين امر، منعي در تشكيل جلسه با حضور برخي اصحاب دعوا يا وكيل آنها به نحو حضوري و حضور برخي ديگر به نحو مجازي و از طريق سامانه هاي ياد شده نميباشد و تشكيل جلسه رسيدگي از طريق اين سامانه، الزاماً به اين معني نيست كه اصحاب دعوا همگي به نحو مجازي در جلسه شركت كنند. 

ثالثا،ً به موجب ماده 24 دستورالعمل يادشده، در صورت ضرورت يا درخواست مخاطب با تشخيص مقام قضايي، تحقيق يا رسيدگي با حضور در شعبه انجام ميشود؛ بنابراين صرف استنکاف متهم از پاسخگويي به نحو الكترونيكي و يا درخواست وي جهت برگزاري جلسه حضوري موجب تكليف مقام قضايي براي برگزاري چنين جلسه ای نیست،اما در برگزاري جلسه الكترونيكي رعايت دقيق مقررات دادرسي الكترونيك و حقوق دفاعي متهم، امري الزامي است.